Heksenkruiden

 

Tsja..heksenkruiden....waarom worden ze eigenlijk zo genoemd?...En betekent dat dan, dat je ze voor niets anders kunt gebruiken?....Enneh..zijn ze allemaal gevaarlijk?.....Op deze vragen zal ik proberen hier een antwoord te geven. Dit is puur ter informatie, ga dus niet op eigen houtje lopen klooien met bepaalde kruiden en voor het magische stukje geldt hetzelfde.....ze zijn voor magisch gebruik in wierook, olie en magie, niet voor medicinaal gebruik en zeker niet voor thuisdokteren of experimentjes. De waarschuwingen die erbij worden vermeld staan daar niet voor de lol.

 

 

Inleiding

In sprookjes, films en fantasie vliegen heksen door de lucht op hun bezem, eten ze kinderen en hebben altijd een of ander brouwseltje in hun kookpot borrelen. Meestal gevuld met de meest vreemde ingredienten, vleermuisvleugels, padde ogen, katte klauwen en meer van dat. Heksen stonden in een kwaad daglicht en konden je dingen laten doen of ziek maken, je oogst verprutsen of de melk zuur maken. Dit is ongeveer het beeld wat men van heksen had aan het eind van de middeleeuwen. Het verhaal gaat dat de naam heks pas tijdens de heksenvervolgingen is bedacht en van de naam van de godin Hecate is afgeleid, zij is de godin van de onderwereld en staat bekend om haar magische toverkunsten. Wat we wel zeker weten is dat de heksen van toen en verder terug over een enorme kennis van de planten beschikten en precies wisten hoe en wat wanneer te gebruiken. Deze kennis werd mondeling overgebracht aan andere en nieuwe generatie's heksen (lezen en schrijven konden maar een aantal mensen) en wie weet komen daar de heksenkringen wel vandaan. Een groep heksen die samenkomt om hun ervaringen en recepten, etc. met elkaar uit te wisselen. Naar mijn mening moeten dat zeer intelligente vrouwen zijn geweest, denk er maar eens over na....er werd van je verwacht dat je alle kruiden, en ook andere zaken, kon herkennen en precies wist hoe en waarvoor je die kon gebruiken. Dit moest je allemaal onthouden, schrijven en lezen kon je niet........Ben ik even blij dat ik nu leef...mijn geheugen is net een zeef, ik heb mijn boeken en computer hard nodig om zeker te zijn van wat ik aan het doen ben. Mijn werkplekken liggen vol met kleine briefjes met notities, ik zou dus een zeer onbetrouwbare heks zijn geweest in die tijd! Maar hoe zit het nu met die zogenoemde heksenkruiden?.............In de Middeleeuwen begon er een scheiding te komen tussen de 'goede' kruiden en 'slechte' kruiden, de goede mochten geneeskrachtig genoemd worden en kregen een plaatsje in bijv. kloostertuinen en de slechte werden heksenkruiden genoemd en mochten amper genoemd worden. Gelukkig bestaan de termen goed en slecht niet in de natuur en snappen de wetenschappers van vandaag de dag dat er geen onderscheid is, elk kruid heeft zijn voors en tegens. Maar nu terug naar de heksenkruiden...vooral bekend door hun aanwezigheid in de zogenoemde heksenzalf. Dit was een zalf die kruiden bevatte met een hallucinerende werking en van elk kruid precies de juiste hoeveelheid om het niet met de dood te bekopen. Deze zalf werd op bepaalde plaatsen van het lichaam gesmeerd en door opname door de huid en bloedbaan zorgde het ervoor dat je het idee kreeg dat je kon vliegen, dat je allerlei fantastische dingen en mensen zag en of dat je in een diepe slaap viel met ongelooflijk levendige dromen. In veel andere culturen zijn ook van dit soort zalven bekend of wordt er op een andere manier een hoger bewustzijns niveau geprobeerd te krijgen, bijv. door het roken of inhaleren van de rook van bepaalde 'heksenkruiden' die nu onder soft- of harddrugs bekend staan.

 

Alruin        ">

Mandragora officinarum Naar aangenomen wordt vanuit Palestina naar het Nijldal gekomen. De plant heeft dan ook een redelijk warm klimaat nodig om tot bloei en vruchtzetting te komen. De vruchten die de vorm hebben van appeltjes werden door de Egyptenaren net zo gewaardeerd als de de al dan niet gespleten penvormige wortels die de mandragora de naam -phallus der velden- heeft gegeven. Ze hadden zelfs een gebed waarin ze de god Ra bedankten voor deze plant en noemde het Mardon Ghiah, welke manswortel betekent, duidend op de vorm en op de liefde-opwekkende eigenschappen. In het Oude Testament komt de Mandragora ook ter sprake onder de naam Dudaim, de plant waarmee Lea haar man Jacob wist terug te winnen. Dankzij de aantekeningen van Hippocrates weten we nu heel veel over het gebruik van de plant maar aan geen enkele andere europese plant zijn zoveel geloofsovertuigingen en rituelen verbonden als aan de alruin. Er worden zowel menselijke als bovenmenselijke krachten aan toegeschreven maar allen die de waardevolle eigenschappen van alruin kenden, wisten ook dat de hoeveelheden nauwkeurig in acht moesten worden genomen. Een klein beetje teveel en de slaap van enkele uren wordt een blijvende doodsslaap. Alruin werd gebruikt bij artritis, zweren, steenpuisten, ontstekingen, om de menstruatie op te wekken, baring te vergemakkelijken en bevruchting van mens en dier te bevorderen. Ook was de plant een antigif tegen slangebeten en een pijnstiller. Het bevat madragorine, hyoscyamine en andere hallucinogene tropa-alkaloiden. De vele verhalen die je waarschijnlijk al hebt gelezen over de alruin en hoe deze te oogsten zijn waarschijnlijk rond de jaartelling ontstaan om de prijs omhoog te drijven. De Mandragora is tegenwoordig niet langer een geneeskruid maar een toverkruid en natuurlijk een van de belangrijkste ingredienten in de heksenzalf..

 

Bilzekruid   

Hyoscyamus niger Ook wel Heksenkruid, zigeunerkruid en profetenkruid genoemd. Familie van de nachtschadegewassen, de Solanaceae. Bilzekruid is eenjarig, meestal tweejarig, het eerste jaar vormt zich alleen een bladrozet waaruit het tweede jaar de stengel met vaalgele bloemen ontstaat. De bladeren hebben kleverige klierharen. Geur is onaangenaam, narcotisch, soms zo sterk dat het bij lange inademing bedwelmend werkt. Is een van de meest giftige wilde planten, bij inwendig gebruik heeft het de dood tot gevolg na heftige en pijnlijke krampen.

 

Dolik   

Lolium temulentum . Dit is een raaigrassoort en heeft giftige zaden. Ongeveer een meter hoog, het gras zelf is niet giftig maar wel het zaad, een schimmelsoort die zich hecht op het zaad is mede verantwoordelijk voor de giftigheid. Kan doofheid en blindheid tot gevolg hebben.

 

Doornappel       

Datura Stramonium. Afgeleid van het woord dhatura en het sanskriet dhat, de naam van een sterk werkend gif. Familie van de Solanaceae. Wordt ook wel duzelappel genoemd (bedwelmende werking van de plant) en in het frans Endormie (Slaperig) en Mollekruid. De Doornappel is een eenjarige plant met grofgerande bladeren en grote witte kelkvormige bloemen die veranderen in stekelige vruchten die diepzwarte zaden bevatten.

 

Hennep   

Cannabis sativa. Familie van de Urticaceae (o.a. brandnetels). Eenjarige, tweehuizige plant met gevederde bladeren en kan tot drie meter hoog worden. Het oliehoudende zaad wordt als vogelvoer gebruikt en de vezel voor het maken van touw (waterwerend en sterker dan vlas) De bloemen van de vrouwelijke plant scheiden een harsachtige stof af die moet worden verzameld voordat de bloemen zijn bestoven. Dit is beter bekend onder Hasjish. Marihuana wordt uit de bloemhoofdjes gehaald maar bevat minder hars en alkaloiden.

 

Kalmoes   

Acorus calamus. Familie van de Araceae, vaste plant, rietachtig gewas. Wordt ook wel Maagwortel genoemd, waarschijnlijk door het gebruik in de volksgeneeskunst voor maag- en darmklachten.Er zijn geen schadelijke bijwerkingen bekend van deze plant. De gedroogde plant ruikt lekker de geurige schijfjes kalmoes worden nog steeds verwerkt in de Deventerkoek. Waarom deze plant in de heksenzalf werd gestopt is eigenlijk dus best vreemd.

 

Knoflook

Allium sativum. Dit is ook een onverwachte plant in de heksenzalf en voornamelijk bekend als heksenwerend en anti-magie. Rijk aan antibiotische eigenschappen, bevatten vitaminen uit het B-complex, Vitamine A en C.

 

Monnikskap 

Aconitum napellus. Familie van de Ranunculaceae (w.o ook de boterbloem valt) Mooie overblijvende plant die een meter hoog kan worden met diepblauwe bloemen. Giftiger dan Bilzekruid, werd gebruikt op speer en pijlpunten en kan na inwendig gebruik binnen 20 minuten tot de dood leiden.

 

Selderij

Apium graveolens. Nog een mysterieus ingredient!

 

Slaapbol      

Papaver somniferum. Eenjarige plant, vormt na de bloei grote doosvruchten. In onrijpe vorm de leverancier van Opium, en de rijpe zwarte zaadjes kennen wij als Maanzaad. Opium word verkregen door de vrucht in te snijden en het witte melksap op te vangen en te drogen. Hallucinerend en slaapverwekkend. In 1805 werd door de Duitse apotheker Serturner uit de ruwe Opium morfine geisoleerd, dit middel speelt nog steeds een grote rol in pijnbestrijding, maar helaas wel verslavend. Ook heroine word uit morfine gewonnen, dit is 5 maal zo sterk als morfine en een van de meest gevaarlijke verslavingsmiddelen.

 

Scheerling   

Conium maculatem. Conium is afgeleid van het Griekse woord kone wat doden betekent, maculatum wijst op de roodachtige vlekken op de stengel. Het Nederlandse woord scheerling zou afkomstig zijn van het oud Saksische woord skerning, welke drek of vuil betekent, waarschijnlijk in verband met de onaangename geur die de plant verspreidt. De plant bevat coniine, een verdovend gif welke zich vooral bevind in de zaden. Ook werd een aftreksel van scheerling in kloosters gebruikt om de sexuele driften te onderdrukken, op een bepaalde manier toegepast verminderen scheerlingzaden de potentie.

 

Wolfskers   

Atropa belladonna. Familie van de Solanaceae . Grote vaste plant, kan tot anderhalve meter hoog worden. Bruinrode bloemen van juni tot augustus. De diepzwarte glanzende bessen bevatten de grootste hoeveelheid gifstoffen van de plant. Word ook wel Heksenkruid Doodskers of Duivelskruid genoemd. Heeft bedwelmende en giftige eigenschappen. De atropine in de plant heeft o.a. pupilverwijdende eigenschappen en waarschijnlijk komt de naam Belladonna -Mooie vrouw-  daar vandaan. Egyptische vrouwen gebruikten het om hun pupillen te verwijden, grote pupillen laten zien dat je iemand leuk of aantrekkelijk vind. Razernij, hallucinaties, verwardheid en opwinding zijn andere kenmerken van atropine. De andere stof is scopolamine, een gifstof die slachtoffers willoos maakt. Tegenwoordig wordt in de geneeskunde atropine gebruikt in de oogheelkunde en bij bestrijding van krampen en pijnen. In de homeopathie word belladonna gebruikt bij het bestrijden van krampen, kolieken, zenuwpijnen, maagzweren en astma.

 

Wolfsmelk   

Euphorbia helioscopia. Familie Euphorbiaceae. Eigenlijk vallen alle euphorbiaceae onder de noemer wolfsmelk. Zonder enige uitzondering bevatten ze allemaal het zeer, soms zelfs dodelijk, giftige melksap. Andere namen zijn Kroontjeskruid en Heksenmelk, de laatste naam spreekt voor zich. De naam wolfsmelk houd verband met de bijtende, branderige smaak die even pijnlijk is als een wolfsbeet. Er zijn vele toepassingsmogelijkheden voor wolfsmelk, maar natuurlijk wel in de juiste hoeveelheden en op de juiste manier. In de homepathie bijvoorbeeld word het gebruikt tegen diarree en bij huidaandoeningen, in diergeneeskunde woerd het ingedikte sap op pleisters gebruikt en in de volksgeneeskunde werd het gebruikt voor tandpijn en tegen wratten.

 

Vijfvingerkruid

Potentilla erecta. Familie van de Rosaceae. Vaste plant, kleine gele bloemetjes en handvormige blaadjes. Andere namen zijn Tormentil en Zevenvingerkruid. Nog zo�n plantje waarvan niet helemaal duidelijk is waarom hij in diverse heksenzalven werd gebruikt, daar deze plant niets dan goede eigenschappen heeft. De wortel bevat de belangrijkste stoffen van de plant d.i. een looistof die zelfs door de zwakke maag verdragen word en een kleurstof (tormentilrood) met een bacterie remmende werking. Helpt goed tegen diarree, onstoken slijmvliezen, amandelen, neusbloedingen en rond 1350 werd er gezegd dat het tegen de pest zou helpen.

 

IJzerhard     

Verbena officinalis. Familie van de Verbenaceae. Vaste plant, bloeit de hele zomer met blauwe en roodachtige bloemen. Meest bekend onder de naam Verbena, minder onder IJzerkruid., Venuskruid of Heilig IJzerhard. Gebruikt tegen maagpijn, diarree, bij verkoudheid en gebrek aan eetlust. Als ingredient in de heksenzalf omdat het kruid onvermoeibaar maakt, wat wel nodig was op de heksensabbats. Word in de magie nog steeds als geluks-, liefde- of welvaarts-ingredient gebruikt.

 

Zwarte nachtschade   

Solanum nigrum. Familie van de Solanaceae. Eenjarige plant en geheel giftig, van wortel tot bloem. Bessen werden ook wel Heksenerwt genoemd.

 

Zonnewende   

Heliotropium peruvianum. Beter bekend onder Heliotroop. Struik die tot 2 meter hoog kan worden en in ons land een eenjarige plant. Zonnewende dankt deze naam doordat de bladeren met de zon meedraaien en de bloemen pas openen als de zon schijnt. De eerste bloemen verschijnen meestal pas rond de 21ste juni, de zomerzonnewende. Speelt voornamelijk een rol in het magisch gebruik van kruiden.

 

Gebruik van de kruiden voor magische doeleinden (Correspondenties)

 

Balans: basilicum, kamille, brandnetel, koningskaars

Reiniging/zuivering: benzoe, anjer, cederhout, kruidnagel, hysop, lavendel, tijm, jasmijn, verbena

Moed: roos-geranium, basilicum, musk, rozemarijn, tijm

Divinatie: sinaasappel, anijszaad, kruidnagel, basilicum, lavendel, tijm, verbena, duizendblad, lijsterbes

Energie/kracht/macht: rozemarijn, spar, pepermunt, anjer, vijfvingerigkruid, drakebloed, vlierbloesem

Geluk/vrede: appelbloesem, hyacinth, lavendel, venkel, rozemarijn, gardenia, laurierbes

Genezing: anjer, cederhout, cipres, eucalyptus, gardenia, lavendel, rozemarijn, kamperfoelie, citroenbalsem

Liefde: appelbloesem, anjer, basilicum, gardenia, gember, lavendel, hibiscus, jasmijn, sinaasappel, wilg, viool, roos, aardbei, iep, goudsbloem

Meditatie: benzoe, kamille, lievevrouwebedstro, franckincense

Bescherming: laurierbes, cederhout, kruidnagel, cypres, franckincense, hyacinth, jeneverbes, roos-geranium

Psychisch bewustzijn: lavendel, kaneel, lievevrouwebedstro, steranijs, kruidnagel, vlierbloesem

Wijsheid/kennis: salie, viool, vlier, wilg, jasmijn

 

  

Bron

Lexicon der Geneeskruiden (Mellie Uyldert), Kruidenleer (Frank J.Lipp), Het Cruyde Boeck (Dodoens), Geillustreerde Kruiden Encyclopedie (Nico Vermeulen), De Nieuwe Kruidenbijbel (Caroline Foley, Jill Nice, Marcus A.Webb), Geillustreerde Flora van Nederland (H.W.Heinsius, Jac.P.Thijsse en A.W.Kloos Jr.)

Laatst bijgewerkt op: 5 mei 2007

 

 terug naar Kruiden